W jakim świecie urodził się Stanisław Wyspiański?

Ul. Krupnicza 26 – Dom Józefa Mehoffera

Przenieśmy się wyobraźnią do drugiej połowy XIX wieku. Stojąc w tym miejscu znajdowalibyśmy się na przedmieściach miasta Krakowa. Kilkaset metrów stąd była by już wieś. Przed nami znajduje się Dom Józefa Mehoffera i jego muzeum. Jednak jak to bywa w Krakowie, miejsce to ma starsze warstwy i powiązania historyczne. W 1869 roku, stał tu parterowy dom, z maleńkim pięterkiem pośrodku. Urodził się tutaj Stanisław Wyspiański i spędził pierwsze cztery lata swojego życia. A w jakim świecie przyszło mu żyć?

Aktualny wygląd fasady domu przy ulicy Krupniczej 26, źródło: archiwum autorki

Aktualny wygląd fasady domu przy ulicy Krupniczej 26, źródło: archiwum autorki

Z jednej strony wszyscy kojarzą, że Polski nie było na mapach za życia naszego wielkiego artysty. Jednak Kraków końca XIX wieku i początku XX był miejscem gdzie niezwykle owocnie rozwijała się polska kultura. Jak to było możliwe?

Stanisław Wyspiański urodził się w Krakowie w 1869 roku. Było to tylko dwa lata po wielkich zmianach w cesarstwie Austriackim, na terenie którego znajdowało się to miasto.

Cesarstwo Austriackie w połowie XIX wieku było ogromnym i mocarnym państwem. I wszystko byłoby pewnie elegancko, gdyby nie rozwój świadomości narodowej u mieszkańców cesarstwa… Coraz większe rzesze społeczeństwa zaczynały się utożsamiać z określonym narodem. I domagały się autonomii. A było ich niemało – mieszkańcy mówili w kilkunastu językach, żadna z narodowości nie stanowiła więcej niż 30% całości. Była to jedna z przyczyn potrzebnych zmian, które nastąpiły w 1867 roku: Cesarstwo Austriackie przekształciło się w Austro – Węgry czyli wielkie państwo związkowe składające się z dziewiętnastu krajów. Większość z tych krajów posiadało względną autonomię. Jednym z nich była Galicja i Lodomeria – to w tym kraju znajdował się Kraków.

Wejście do ogrodu przy Domu Mehoffera, źródło: archiwum autorki

Wejście do ogrodu przy Domu Mehoffera, źródło: archiwum autorki

Było to tylko na dwa lata przed narodzinami Stanisława Wyspiańskiego. Dlatego myślę, że Stanisław Wyspiańskie miał nie tylko wielki talent, ale również spore szczęście. Urodził się w odpowiednim miejscu i czasie. Przyszedł na świat w Krakowie, jako syn artysty, w mieście gdzie żył i pracował Jan Matejko oraz mieście gdzie sytuacja polityczna pozwalała na rozwój polskiej kultury. Co by było gdyby urodził się w Warszawie?

Szkice dla dzieci autorstwa Stanisława Wyspiańskiego. Może tek rysował również jako dziecko?, źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie

Szkice dla dzieci autorstwa Stanisława Wyspiańskiego. Może tek rysował również jako dziecko?, źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie

Autor: Klaudia Ziobro

Krakuska z dziada pradziada i z zamiłowania. Poszukiwaczka miejskich szczegółów i śladów historii. Z wykształcenia manager, z wyboru przewodnik po Krakowie. Współtwórca Ciekawych Krakowa.
Ulubiony artysta: Stanisław Wyspiański

zobacz inne teksty tego autora >>

 

Podziel się z innymi: